Techniek ChiQane II. ChiQane vindt z'n draai 

Bron: Motor nr. 19/2000

In 1999 verscheen op de beurs in Műnchen de ChiQane I, een nieuwe en radicale sportmotorfiets afkomstig uit - jawel - IJmuiden!!! Voorzien van een alternatieve voorwielophanging trok de ChiQane (spreek uit “sjiekeen”) veel aandacht, ook tijdens de Ducati Clubraces in 1999. Inmiddels is op dezelfde locatie de laatste hand gelegd aan de opvolger, de ChiQane II. Gebleven is de bijzondere voorwielophanging met naafbesturing, nieuw zijn de gewichtsvermindering en een 130 PK sterk Folan tweecilinder blok. 

“Zo'n vijftien jaar geleden ben ik me gaan afvragen waarom een motorfiets bij remmen zo nodig in de vering moet duiken. En in de loop der jaren ben ik er van overtuigd geraakt dat bij motorfietsen de functies van de remmen, de besturing en de vering meer gescheiden moeten worden”. Aan het woord is Roel van der Heide, ingenieur, constructeur en technisch brein achter de ChiQane motorfietsen vanuit zijn werkplaats in IJmuiden. De romantiek van van het schaars verlichte schuurtje waar een goedbedoelde knutselaar zich op een persoonlijk project stort is er ver te zoeken. De werkplaats is volledig ingericht met de modernste apparatuur en de centraal op een heftafel geplaatste ChiQane II oogt als het exponent van deze professionele ambiance. En schreeuwt om een technische uiteenzetting.

De voordelen

De naam ChiQane komt van chicane, zoals bekend de combinatie van twee kort opeenvolgende en tegengesteld liggende bochten. Een toepasselijke benaming, want juist bochten moeten het jachtgebied van de ChiQane worden. Uiteindelijk draait het bij motorracen toch voornamelijk om het vermogen van laat remmen, een hoge bochtensnelheid en weer vroeg kunnen accelereren. Het gedrag van een motorfiets tijdens elk van deze fasen wordt bepaald door de combinatie van een groot aantal factoren en de juiste afstelling zal daarom vaak een compromis zijn. Als de ChiQane zijn beloftes kan waarmaken liggen de voordelen op twee gebieden. Door zijn grote hoeveelheid afstelmogelijkheden biedt de ChiQane de mogelijkheid minder compromissen te sluiten bij het zoeken naar de optimale afstelling. Bovendien, door de functies van het remsysteem, de besturing  en de vering te scheiden zal de band beter in staat zijn oneffenheden in de weg te volgen, ook als ondertussen geremd of gestuurd wordt. Dit vertaalt zich in de mogelijkheid later met remmen te beginnen en tot dieper in de bocht hard te blijven remmen. Omdat de huidige banden ontworpen zijn voor conventionele voorvorken zal eventueel een ander soort band ontwikkeld moeten worden om deze voordelen volledig uit te buiten. 

TESI als voorbeeld

Een frame mist de ChiQane II en in plaats daarvan zitten er CNC gefreesde aluminium schetsplaten aan weerszijden van het blok. Ook ontbreekt de vertrouwde voorvork, in de plaats hiervan treft men een weldoordacht effectief systeem van draagarmen en triangels. Het geheel lijkt verdacht veel op de beroemde Tesi, de als enige met fuseebesturing uitgeruste Bimota die de annalen is ingegaan als de motor die Bimota op de rand van een faillissement bracht. Is dat nu zo'n goed voorbeeld? 'Ja en nee', legt Van der Heide uit. “De Tesi heeft zijn ware mogelijkheden niet laten zien doordat op lage snelheid de besturing te vaag was".

Hurkend en draaiend rondom de complexe voorzijde van de ChiQane II probeer ik verband te zien in de wirwar van stangen, draaipunten en triangels. “Met deze wielophanging kan het voorwiel ook tijdens hard remmen heel netjes de kleinste oneffenheden in de weg blijven volgen. De motor kan desgewenst ook minder induiken tijdens remmen terwijl de balhoofdhoek en naloop gelijk kunnen blijven”, vervolgt hij met de zelfverzekerdheid van iemand die weet dat hij gelijk heeft. Een gelijk wat hij in ieder geval deelt met de overheid want zonder de belastingbetaler waren de ChiQane I en de ChiQane II er waarschijnlijk niet gekomen. Vanuit Brussel wordt door de Europese Unie geld beschikbaar gesteld ter ondersteuning en stimulering van dergelijke innovatieve constructies, en Van der Heide kon hiervan een graantje meepikken. Werpt wel een nieuw, aangenaam licht op mijn belastingaanslag moet ik zeggen... Het stelde hem in staat twee jaar geleden zijn baan op te zeggen en fulltime aan de gang te gaan met zijn ideeën over de voorwielophanging van motorfietsen, daarbij bijgestaan door monteur Ron Broek.

Opbouw rijwielgedeelte

Zoals uit de foto's blijkt ontbreekt dus bij de ChiQane II een frame zoals wij dat in onze motorfiets tegenkomen. In plaats hiervan vormen twee aluminium schetsplaten aan weerszijden van het motorblok het eigenlijke frame met aan de bovenzijde een ranke vakwerkconstructie naar het balhoofd.

Van boven bezien zijn de schetsplaten nog relatief dun. Zie ook de twee zijdelings geplaatste WP-dempers (zie foto links).

De voorwielophanging wordt verzorgd door twee boven elkaar bevestigde horizontale draagarmen die aan de achterzijde aan de schetsplaten bevestigd zijn. Aan de voorzijde klemmen deze het wiel in hun midden door twee zogenaamde 'uprights' die de wielas vasthouden. Dit geheel vormt bij elkaar de wielophanging en kan alleen op en neer bewegen. De naafbesturing is in de binnenzijde van het voorwiel geplaatst dat hiervoor een extra grote binnendiameter kreeg. Wat een wielas lijkt is in feite een as met een T-stuk dat verticaal in de naaf is gelagerd. Om deze ronde naaf zitten de eigenlijke wiellagers. Op deze manier draait het wiel zelf om twee grote wiellagers die om de buitenzijde van de bestuurbare naaf draaien. De aansturing van deze naaf begint boven bij een set gewone stuurhelften. Samen met de 'gewone', maar wel lichter uitgevoerde kroonplaten brengen deze de stuurbewegingen via driehoekige stuurtriangels over naar de 'boxsectie'. Dit is een gecombineerd spatbord waarin de stuurarm verwerkt zit. Vanaf de naaf lopen deze stuurarmen nog verder door en bieden daar plaats aan de remtangen. Door heel nauwkeurig de hoeken en montagepunten van deze gecombineerde rem- en stuurstangen te kiezen wordt voorkomen dat remkrachten de besturing beïnvloeden. Volledig los gekoppeld zijn de remkrachten op deze manier niet, wel moet hun invloed minder zijn. Alle overbrengingen zijn uitgerust met speciale lichtdraaiende en spelingvrije lagers. De bevestiging van de beide wieldraagarmen aan de schetsplaten vindt plaats met excentrische bevestigingen. Hierdoor ontstaan de  afstelmogelijkheden waarmee de wielbasis, balhoofdhoek en naloop kan variëren. Zelfs de mate waarin de balhoofdhoek verandert tijdens remmen is hiermee te beïnvloeden. Schokbrekers aan beide zijden van de schetsplaten verzorgen de voor- en achtervering en worden aangestuurd door drukstangen. Bijzonder is dat naast de gebruikelijke instelmogelijkheden hierbij ook nog de mogelijkheid bestaat om de mate van progressiviteit te variëren. De wielen zijn volledig van carbon fiber en speciaal voor de ChiQane gemaakt bij Dymag in Engeland. We durfden niet te vragen wat die gekost hebben maar het is duidelijk dat Van der Heide er veel voor over heeft om het onafgeveerde gewicht laag te houden.

Compact en potent

Voor de aandrijving koos Van der Heide voor een Folan-motorblok. Deze Zweedse fabrikant van motorblokken is niet alleen interessant vanwege het potente en kleine blok maar ook omdat zij bij een eventuele serieproductie de levering van blokken kunnen garanderen. Met een blokhoek van slechts 60 graden en een geclaimd vermogen van 130 pk lijkt dit slechts 42 kilo wegende blok bij uitstek geschikt. Ontsteking en inspuiting zitten gecombineerd in een programeerbaar motormanagement systeem. Voor een deel komt dit vermogen op naam van het bijzondere gasklephuis dat Ron Broek en passant ook nog even maakte. In plaats van de gebruikelijke vlinderkleppen als dosering van de luchtdoorlaat wordt bij de ChiQane van een soort holle wals gebruik gemaakt, een trommel die bij volgas volledig uit het inlaatkanaal wegdraait voor een nog efficiŽntere flow.